Maandag kreeg de Grondwetcampagne 2023 een vervolg in de gemeente Ede, waar allereerst stilgestaan werd bij het Middelpunt van Nederland. Willemien Vreugdenhil – wethouder in de gemeente Ede – heette de toehoorders van harte welkom op deze speciale plek. Zij is er trots op dat zij vanuit dit punt in haar gemeente het initiatief van deze Grondwetcampagne 2023 verder kan ondersteunen en staat volledig achter dit initiatief van Bas de Gaay Fortman.

Ben Keizers – directeur Staatshuys – gaf nogmaals het grote belang van de Grondwetcampagne 2023 aan. Het zou toch heel bijzonder zijn als onze boodschap vanuit dit Middelpunt van Nederland zich als een olievlek over ons land verspreidt. Hij roept iedereen op om zich aan te sluiten bij deze campagne. ‘Het is meer dan de moeite waard om te investeren in het hanteren van de normen en waarden die in de Grondwet beschreven staan’, aldus Ben Keizers.
Op symbolische wijze werd de vlag van Thorbecke op het Middelpunt van Nederland getoond om te onderstrepen dat de herziening Grondwet 1848 van Thorbecke nog steeds een prominente rol inneemt in onze samenleving, maar dat deze wel meer tot leven moet komen.

Hierna begaf het gezelschap zich naar de ‘Muur van Mussert’ die zich op ‘De Goudsberg’ in het nabij gelegen Lunteren bevindt. De ‘Muur van Mussert’ maakte deel uit van een complex waar NSB-partijleider Mussert tussen 1936 en 1940 toespraken hield. Sinds 2018 is de muur een rijksmonument.

Bas de Gaay Fortman, samen met Jeroen van Urk initiatiefnemer van de Grondwetcampagne 2023, verzorgde bij de muur een korte toespraak aan de hand van zijn boek ‘Moreel Erfgoed’. Hierbij stond hij vooral stil bij de betekenis van Artikel 1 van onze Grondwet. Volgens De Gaay Fortman is een verwijzing naar de Grondwet juist op deze plaats van belang. ‘Het staat symbool voor alle volken die hun kracht zoeken in democratie en rechtstaat en daarbij uitgaan van ‘Allen’ en het ‘discriminatieverbod.”
Artikel 1 van de Nederlandse Grondwet bevat het discriminatieverbod, waar het eerste artikel van de Duitse Grondwet de menselijke waardigheid beschermt:

(1) Die Würde des Menschen ist unantastbar. Sie zu achten und zu schützen ist Verpflichtung aller staatlichen Gewalt. (2) Das Deutsche Volk bekennt sich darum zu unverletzlichen und unveräußerlichen Menschenrechten als Grundlage jeder menschlichen Gemeinschaft, des Friedens und der Gerechtigkeit in der Welt.

De Gaay Fortman: ‘Er is geen enkel principieel verschil tussen Nederland en Duitsland. Er is een principieel verschil met het nazisme en het fascisme. De gedachte dat er mensen zijn die vanuit hun bloed gezien beter zijn dan andere mensen. Daar ligt het onaanvaardbare.’
Het lijkt hem daarom een goed idee dat Artikel 1 van zowel de Nederlandse als de Duitse Grondwet een plek krijgen op de ‘Muur van Mussert’. Wethouder Vreugdenhil van de gemeente Ede gaf aan zich te zullen inspannen om het idee van De Gaay Fortman daadwerkelijk te realiseren.

’s Avonds hield Bas de Gaay Fortman een lezing in een goed bezette raadzaal in het Raadhuis van de gemeente Ede. Hier benadrukte hij opnieuw het belang van nationaal Grondwetbesef in alle geledingen van onze samenleving. Er liggen veel gevaren op de loer met het opkomend populisme en individualisering, dat onze democratie en rechtstaat gevaar lopen. Onze Grondwet is een belangrijk baken dat ons hiertegen beschermt en dat besef kunnen wij niet genoeg onderstrepen.