Het gedachtegoed van Thorbecke is verrassend actueel. En dan gaat het met name om de gedachte dat de overheid faciliterend zou moeten zijn aan wat de samenleving vraagt.
Vorig jaar was ik betrokken bij de organisatie van een congres met als thema: ‘De Verbinding’. Hoe kun je verbinding leggen tussen de overheid en de samenleving? Die overheid is van oudsher verticaal georganiseerd: Rijk, provincies en gemeenten. Maar ook iedere overheidslaag op zich is hiërarchisch georganiseerd met meerdere managementlagen. De samenleving daarentegen is door de digitalisering en de opkomst van social media horizontaal georganiseerd. Via netwerken zijn we allemaal aan elkaar gelinked. Die gedigitaliseerde wereld heeft mondige en vitale burgers voortgebracht, die goed voor zichzelf kunnen zorgen. Die confrontatie tussen die verticale overheid met de horizontale netwerksamenleving schuurt en roept fricties op. De vraag is derhalve hoe die verticaal georganiseerde overheid moet reageren op de horizontale netwerksamenleving. Of anders geformuleerd: wat zijn de consequenties voor de besturingsfilosofie van de overheid?
Het antwoord wordt gegeven in het baanbrekende rapport uit 2012 van de Raad voor Openbaar Bestuur: ‘Loslaten in Vertrouwen’. Een zoektocht naar een nieuwe verhouding tussen overheid, markt en samenleving met als conclusie dat de overheid moet terugtreden t.b.v. de samenleving. De burger moet meer ruimte krijgen om zijn zaakjes zelf te regelen en de overheid moet erop vertrouwen dat het goed komt in plaats van alles via wet- en regelgeving te reguleren. De overheid zit dan niet meer aan het stuur maar creëert voorwaarden waaronder de burger optimaal tot zijn recht komt. Kortom de overheid stimuleert en faciliteert. Wat mij betreft is dit Thorbecke 2.0.
Afhankelijk van wat burgers kunnen en willen moet de overheid maatwerk leveren. Dat betekent voor politici, bestuurders en ambtenaren dat ze meer procesbegeleider moeten worden en minder beleidsbepaler. Het zoeken naar verbinding met de samenleving vraagt derhalve om een andere attitude en stelt veel grotere eisen aan de communicatieve vaardigheden van politici, bestuurders en ambtenaren.
Vanuit deze filosofie wil ik mijn kennis en ervaring die ik gedurende mijn 27-jarige loopbaan in het lokaal openbaar bestuur als raadslid, wethouder en burgemeester heb opgedaan graag beschikbaar stellen als ambassadeur voor het gedachtegoed van Thorbecke.

Rik Buddenberg
Directeur/eigenaar Buddenberg Consultancy