Veel gemeenten in Nederland zijn hard bezig om de richtlijnen uit het Landelijk Afvalstoffen Plan 2 (LAP 2) voor te bereiden en te realiseren.
In LAP2 worden door het ministerie doelstellingen bepaald en voorgeschreven hoe gemeenten in Nederland met het huishoudelijk afval dienen om te gaan. Het ministerie schrijft voor dat het afval beter gescheiden dient te worden om daarmee de milieudoelstelling te halen. Hierbij worden verschillende percentages scheidingsresultaten vastgesteld en ook in welke tijdtermijnen dit dient te geschieden.
Het is van belang dat wij allen proberen deze doelstellingen te bereiken om zo onze leefomgeving en dat van onze kinderen te beschermen. Nu en in de toekomst.
De gemeenten hebben een ZORGPLICHT om het afval van hun inwoners op te halen, al dan niet zelf of door derden. Wat we thans veel zien is dat gemeenten plannen aan het ontwikkelen zijn om ,iedere gemeente op zich, te kunnen voldoen aan de gestelde eisen. Het afval scheiden aan de bron wordt hierbij als methode voor meer dan 90 % gehanteerd. Het scheiden in vier of meer soorten afval is dan ook gebruikelijk.
Wat betekent dit voor de burger?
Thuis scheiden in diverse fracties met alle consequenties en problemen. Meerdere containers in de tuin en straat. Goed in de gaten houden welke fractie op welke dag mag worden aangeboden. Slepen met afval naar de verschillende verzamelpunten waar containers staan voor bepaalde fracties. Kortom veel gedoe, lastig om uit te voeren, veel energie in voorlichting en investeren in materiaal. Containers en inzet voertuigen en personeel omdat elke fractie afzonderlijk dient te worden ingenomen. We leggen het probleem van de scheidingsdoelstellingen bij de burger. Resultaat is dat al naar gelang van de keuze van de methode het geëiste resultaat wordt behaald. Dan zijn er natuurlijk ook nog de dwangregels, zoals de vervuiler betaalt en de betaling per eenheid ( DIFTAR).
Bij na-scheiding ligt dat anders! Hierbij wordt het huishoudelijk afval na de inzameling naar een locatie gebracht waarbij het afval wordt gescheiden op een mechanische wijze. Gevolg een vele malen hoger scheidingspercentage. Want elke ton gaat door de machine en je bent onafhankelijk van het scheidingsgedrag van de burger.
Gescheiden afvalstromen zijn goedkoper in verwerking en leveren vaak geld op. Gemeenten rekenen dan ook met die opbrengsten om de hogere kosten in het inzamelsysteem te kunnen financieren. Wat hierbij natuurlijk aan de orde is, de volledige kosten van de afvalinzameling en verwerking worden 100% doorbelast aan de burger door middel van de afvalstoffenheffing.
Vanuit de Thorbecke gedachte zou het zeker anders gaan!! De gemeente heeft de zorgplicht voor de afval inzameling en verwerking omdat het op een eenduidige en juiste wijze dient te geschieden. Hierbij zou het wenselijk zijn om de burgers te raadplegen wat zij graag willen. De kans is groot dat de burger wenst om zo min mogelijk inspanningen te leveren om hun afval kwijt te kunnen. Liefst alles in 1 container aan huis of in een centraal geplaatste verzamelcontainer in de directe omgeving. En lage kosten voor deze verwijdering.
Is dit mogelijk en kunnen de gemeente dan voldoen aan de opgelegde scheidingsdoelstelling?
Mijn antwoord is volmondig: Ja!
Het huishoudelijk afval bestaat voornamelijk uit droge verpakkingen en een natte fractie uit de keuken. Deze natte fractie vervuilt de droge component dus alles in een bak is nog lastig maar het afval thuis in twee fracties scheiden is haalbaar.
Deze natte fractie kan rechtstreeks naar de vergisting en/of compostering en is 100% recyclebaar.
De droge fractie kan naar een high-tech voor dat doel gemaakte scheidingsinstallatie. Op de component luiers na , 95% scheiding van herbruikbare componenten.
Als gemeenten zouden samenwerken op het aanbieden van deze stromen aan het bedrijfsleven, lees de verwerkingsindustrie, kan het tarief van verwerking omlaag en levert het zelfs geld op.
De private markt kan namelijk op de grote hoeveelheden aangeboden afval (met lange contracten) prima investeren in grote scheidingsinstallaties. De herbruikbare componenten leveren geld op voor deze partijen. Zij leveren dus een dienstverlening aan de gemeenten om het afval te scheiden en de opgelegde milieudoelstellingen uit het LAP2 worden ruimschoots gehaald. Sterker nog: er zal nagenoeg geen restafval overblijven. De verbrandingsinstallaties kunnen zich richten op specifiek afval en hoeven het huishoudelijk restafval niet meer te verbranden. Een extra besparing van het milieu.
De kosten van de inzameling voor de burger is zeer laag want de gemeente hoeft maar twee fracties in te zamelen en dat kan met beperkte middelen en personeel. Hierdoor kan het gemeentelijk apparaat inkrimpen. De investeringen om de burger te laten scheiden aan de bron en de handhaving op een voorgeschreven afvalscheiding kunnen nagenoeg vervallen.
Thorbecke zou blij zijn met deze wijze van faciliteren door de overheid in plaats van het implementeren en bedenken van moeilijke systemen om aan de opgelegde doelstellingen te kunnen voldoen.

Rinus Haas
Ambassadeur Staatshuys

  1. Beste Rinus,

    Mooie visie op nascheiding van afval en veel gemak voor onze inwoners. Dat is hooguit de helft van het verhaal! Wat mij betreft ga je voorbij aan een essentieel punt: de verantwoordelijkheid voor afval van diezelfde inwoners. Afval scheiden aan de bron, bij de mensen thuis, maakt ze bewuster van de consequenties van hun eigen gedrag en hun eigen keuzes. Als je die stapel papier aan de weg ziet elke maand, overweeg je eerder om je krant te delen met de buren of een internetabonnement te nemen. Als je plastic verpakkingen, blik en drankenkartons apart inlevert, hoeft je je grijze container minder vaak aan de weg te zetten. En voor vooruitstrevende gemeenten: als alles wat herbruikbaar is wordt gehaald, merkt elke inwoner dat hij steeds minder weg hoeft te brengen. Volgens mij hebben we bronscheiding nodig naast de techniek/innovatie van nascheiding om een verandering te bewerkstelligen die duurzaam en financieel verantwoord is.

  2. Ik snap de wijze waarop je het probleem van het afval benadert. Echter heeft de burger geen invloed op het ontstaan van het afval. Hij produceert namelijk geen afval. Hij consumeert en krijgt het verpakkingsmateriaal erbij. Het feit dat de burger ziet en ervaart dat hij veel afval aanbiedt, doet hem echter niet bewuster maken aan de voorkant. Zoals je zelf al aangaf, de kranten en folders delen we niet met onze buren om zo minder afval te veroorzaken. Vanuit het verpakkingsconvenant tussen de overheid en de producenten zou veel meer druk gegeven kunnen worden op het ontstaan van afval. De producenten verantwoordelijkheid kan hiertoe ook worden ingezet. De producenten hebben echter een sterke lobby machine en kopen vele verantwoordelijkheden af door middel van vergoedingen in plaats van daadwerkelijk minder afval te veroorzaken. Ja, het is belangrijk om de burger in te laten zien dat er veel afval vrijkomt bij het consumeren, maar ik geloof niet in het verminderen van afval doordat we de burger belasten met de afvalscheidingsplichten. In mijn visie ligt er meer een rol bij de landelijke overheid om de producenten aan te pakken. Laat de producenten samen met de afvalverwerkers met een passende oplossing komen om aan de opgelegde milieudoelstellingen te voldoen. Raar eigenlijk dat de burger betaalt aan de producent voor de verpakking en ook nog moet betalen als hij deze weggooit?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *